Loading...
GenelSosyal Medya

İnternet Yayınlarına RTÜK Denetimi Başladı5 DK'DA OKUNUR

İnternet Yayınlarına RTÜK Denetimi

Geçtiğimiz Şubat ayında, internet yayınlarının RTÜK (Radyo ve Televizyon Üst Kurulu) tarafından denetlenmesi önergesine dayanan torba tasarı, TBMM’nde komisyona sunulmuştu. Komisyona sunulduğu günden beri gündemde tartışmaları süren tasarı, Mart ayında TBMM’nde kabul edilerek yasalaştı. Peki, söz konusu yasalaşan tasarının içeriği nedir? İnternet yayınlarında RTÜK denetimi gerekli mi ya da neden ihtiyaç vardır?

Yeni Yasa Göre RTÜK’e Verilen Yetkiler Nelerdir?

RTÜK’ten geçici yayın hakkı ve lisansı bulunan kurumların, tıpkı radyo ve televizyon yayınlarında olduğu gibi, internetteki yayınlarına devam edebilmeleri için RTÜK’ten lisans almak zorunda kalacağı, lisans almayan veya lisansı iptal edilen kuruluşların yayınlarının, sulh ceza hâkimliği tarafında internet ortamındaki yayınla ilgili içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesine karar verilebilecek. Sulh ceza hâkimi, kararın gereği yapılmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) gönderilecek. Yasalaşan tasarıya göre RTÜK’ün engelleme talebini sulh ceza hâkimi 24 saat içinde duruşmaya gerek görmeden karara bağlayabilecek. Bu karara Ceza Mahkemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilecek.

Yasalaşan tasarıya gerekçe olarak internetteki yayın içeriklerinin denetiminin yapılamaması ve elde edilen gelirlere vergi yansıtılamaması gösteriliyor. Kısaca yeni yasaya göre Netflix, BluTV, PuHu Tv gibi internet ortamında yayın yapan kanalların kontrolü ve denetimi artık RTÜK’ün elinde olacak. RTÜK’ten lisans almayan ve RTÜK’ün uygunsuz olarak gördüğü internet yayınlarına erişim engellenecek.

“Yapılan Her Düzenleme Basın Ve İfade Hürriyetini Sınırlamak İçin Değil “

Düzenlemede son dakika değişiklikleri de yapıldı. Adalet ve Kalkınma Partisinin önergesiyle yapılan değişiklikte Sulh Ceza Mahkemesi tarafından verilen kararın gereği yapılmak üzere BTK’ya gönderilmesi düzenlenmeye eklendi. Ayrıca içeriğin kaldırılması ya da erişimin engellenmesi kararının uygulamasıyla ilgili düzenleme de son dakika önerge ile yasaya eklenen değişiklerdendi. Bu düzenlemenin gerekçesi ise şöyle açıklandı:

“Bireysel iletişim ile görsel işitsel içerik paylaşılabilen video paylaşım ve sosyal medya platformları gibi kullanıcıların maddenin kapsamında bulunmadığı hususu açıkça düzenlenmek suretiyle bu konudaki tereddütler giderilmektedir. Sulh ceza hâkiminin kararını verirken tabi bulunduğu mevzuat açıklığa kavuşturulmuş ve böylece erişimin engellenmesi kararının internet sitesinin tümüne yönelik olarak değil, öncelikle ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verileceği hususu açıkça düzenlenmektedir.”

Başbakan Yardımcısı ve Hükümet Sözcüsü Bekir Bozdağ ise uygulamanın ifade özgürlüğünü kısıtlamak için getirilmediğinin belirterek “İnternet kanallarını da RTÜK denetleyecek. Yapılan her düzenleme basın ve ifade hürriyetini sınırlamak için değil, ondan istifade ederek başka türlü suçları işleyen kişilerle ilgili. Yoksa ifade hürriyetini sınırlamak için değil.” açıklamasını yaptı.
Daha önce tasarıyla ilgili tartışmalar için Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan da açıklama yapmıştı. Arslan açıklamasında, “Eğer milli güvenliğe ülkenin ahlaki düzenine müzahir bir yanlışlık yapılıyorsa bununla ilgili işlem yapmak durumundayız” sözlerini ifade etmişti. Denetime gerekçe olarak ise “milli güvenlik” ve “ahlak ve değer yargıları” göstermişti.

RTÜK Denetimi Değil, Dijital Sansür

RTÜK üyesi İlhan Taşçı, konuyla ilgili açıklamasında bu düzenlemenin dijital sansür olduğunun altını çizdi. İlhan Taşçı kanun ile ilgili açıklamasında, “Kanun çerçevesi net çizilmediği için, sadece önergeyle süsleniyor. ‘Kişisel yayınlar bunun dışında’ diye bir madde var önergede. Burada da şu sorun ortaya çıkacak: Bireysel yayın nerede başlar nerede biter? Siz kişisel olarak bir yayın yaparsınız, ama sizin yayınınızı binlerce insan izliyordur. Buna ‘Kişisel yayın’ diyebilir miyiz? Benim bakış açımla dememiz gerekir, ama iktidar buna asla kişisel yayın demeyecektir. İnternet ortamında özgün ve özgür medya ortamı yaratmış olan yayıncılar bu kanunla beraber hedef hâline gelecektir. Bir dijital çağda, Türkiye dijital sansürü getiriyor. İnternette ‘dikensiz bir gül bahçesi’ yaratıp interneti zapturapt altına alma kanunudur bu” eleştirisinde bulundu.

RTÜK Denetimi için İnternet Medyası da Endişeli

Bağımsız platformlarda haber yapan gazeteciler, yeni yasanın farklı ve özellikle muhalif görüşlerin ifade edilmesinin engelleneceğinden kaygı duyuyor. Webiztv’de sosyal medya kanallarında insan hakları, kadın, yargı ve basın özgürlüğü gibi konularda yayınlar yapan bağımsız gazetecilik platformlardan biri. Webiztv’nin Editörü Sabiha Temizkan, RTÜK denetimini içeren yasa için şunları söyledi: “OHAL döneminde onlarca gazete, radyo ve televizyonun kapatılması sonrasında internette yeni bir mecra oluştu. Şimdi hükümet bu mecrayı da kontrol altına almak istiyor.”
Temizkan, bağımsız gazeteciler adına kaygısı şu şekilde dile getirdi: “Biz haberciler olarak kaygılıyız. Ana akımın durumu ortada. Şimdi bizleri de RTÜK tehdidi ile susturmak istiyorlar. Ancak bu çağda, bir cep telefonu ve internet bağlantımız olduğu sürece bağımsız habercilik de yaşamaya devam edecek.”

Başka bir bağımsız gazetecilik platformu da Diyarbakır merkezli yayın yapan “1HaberVar.net”. Bu kanalın editörü ve programcısı İbrahim Aslan ise bu yasa ile internet üzerinden yayın yapan tüm gazetecilik platformlarının RTÜK’e başvurarak lisans hakkı ve yayın izni alması zorunluluğu hakkında konuştu: “Bu lisansları muhtemelen büyük miktarlarda para karşılığında verecekler. Bizim gibi kanalların böyle bir maddi gücü olmadığı için de daha ilk baştan sesimizi kısmış olacaklar”

İbrahim Aslan, internet yayınlarına RTÜK denetimi getirilmesine gerekçe olarak ‘ahlaki olmayan yayınları’ gösterilmesine dikkat çekti. “Oysa aslında bu düzenleme muhalif basını susturmak için atılmış son adım” diyen Aslan, sözlerine şunları ekledi: “Bizim gibi platformları yok edip, internet mecrasını da havuz medyasına açmak istediklerini düşünüyorum.”
Bu yazı da söz konusu yasalaşan tasarının içeriğini açıkladım ve RTÜK denetiminin, aslında bir “dijital sansür” mü olduğu hakkındaki farklı görüşleri derlemeye çalıştım. Sizin de bu konuyla ilgili faklı görüşleriniz veya sorularınız varsa yorumlara ekleyin, mutlaka cevap vereceğim.

Kübra Ünal
Kübra Ünal
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Editör'ün Seçimi
SEO Uyumlu Makale Hazırlama Kuralları
Google Search Console
Dijital Pazarlama Çalışmalarında Yapılan 5 Büyük Hata
Pazarlamada Koçluk ve Mentorluk